19 December 2012

Điền hợp âm và đệm phản xạ

Nghiên cứu bài hát

Viết hoà âm (hay điền hợp âm) cho bài hát thực tế không khó, điều quan trọng là làm nhiều và luyện tập với nhiều loại bài hát khác nhau!

Bài hát nào cũng cần được nghiên cứu, nếu bài hát đó được ca sĩ hát lại thì bạn sẽ không phải tìm nguồn phát để nghiên cứu giai điệu của nó dựa trên bản nhạc, nếu bài đó là một bản nhạc mới cứng, thậm chí bạn cần dùng một số phần mềm để nó phát lại giai điệu đó.

Hãy bắt đầu nghiên cứu từ từ và cảm nhận beat nhạc sẵn có của nó. Không thể vội vàng có ngay được một bản đệm hoàn hảo từ việc nghiên cứu bài hát hời hợt được.

Bắt nhịp bài hát thu âm:

  1. Bước đầu tiên là nghe bài hát đó. Nghe đi nghe lại đến khi nào thuộc giai điệu và có thể được thì là thuộc lời bài hát. Có thể bạn tham lam và vội vàng, vừa nghe vừa ôm đàn và cố gắng đánh theo, điều này cũng được, nhưng không hẳn là tốt. Trong giai đoạn đầu tiên khi học điền hoà âm, bạn nên nghe nhiều hơn là vừa nghe vừa ôm đàn.
  2. Khi đã thuộc giai điệu, nghe và cảm nhận nhịp phách của bài hát. Nếu có bản nhạc, điều này sẽ dễ dàng hơn rất nhiều, nhưng nếu chỉ nghe một bản thu, bạn sẽ thấy thực ra nó cũng không khó lắm.
  3. Chép, hoặc in lời bài hát ra.
  4. Gạch chân những điểm có sự thay đổi nhịp, ví dụ bạn có thể gạch vào đầu nhịp.Hãy chú ý những tiếng trống hoặc sự thay đổi cao độ của bass hoặc nếu nó là violin, có những điểm ngắt làm cao độ của các nốt thay đổi. Đây chính là chỗ đảo hợp âm.
Tất nhiên với bản nhạc, bạn không cần làm điều này!

Khi đã bắt được nhịp, chuyển qua phần tiếp theo là bắt giọng của bài hát.

Lấy giọng của bài hát

Nghe và thử đánh lại vài nốt trong bài hát, bạn sẽ thấy chỉ có vài vị trí thăng hoặc giáng xuất hiện. Ghi nhớ các nốt đó, hãy nhớ lại thang âm của giọng dựa vào dãy (chìa khoá) này: F C G D A E B, nếu có F mà không có F# thì kiểm tra B, nếu là B mà không phải Bb thì rất có thể nó là loại không thăng, không giáng.

Trong một bài hát thông thường, sẽ chỉ có thăng hoặc chỉ có giáng. Điều này cần luôn được ghi nhớ.

Khi các nốt không rõ ràng, bạn cũng có thể thử bằng cách chơi lại các nốt của giai điệu đệm.

Điều quan trọng bậc nhất là biết được nốt thăng hoặc giáng ở những chỗ nào.

Ví dụ: Khi có C#, kiểm tra xem có G# nữa hay không, nếu G# mà không hợp hoặc không có thì dấu thăng cuối cùng trong dãy chìa khoá là C#. Cũng tương tự với dấu giáng.

Sau khi đã biết số dấu thăng hoặc dấu giáng, lúc này nghe nốt cuối của giai điệu, xem nó là nốt gì. Ví dụ nếu có 2 dấu thăng thì nốt cuối của toàn bộ giai điệu chỉ có thể là D hoặc B. Nếu là D, nó là giọng D trưởng, nếu là B thì nó là Bm. Tại sao lại biết như vậy, bạn có thể tham khảo thêm tại bài viết về các bộ hợp âm quen thuộchợp âm song song.

Tìm hoà âm cho từng đoạn giai điệu

Đây là bước quan trọng nhất, sau khi đã biết giọng của bài hát, bạn sẽ cần tìm hợp âm của từng đoạn.

Trước hết, cần liệt kê toàn bộ các hợp âm quen thuộc của giọng đó ra, khi đã có các hợp âm quen thuộc, bạn sẽ có thể điền hoà âm dễ hơn vì không phải thử hết hợp âm này đến hợp âm khác.

Có nhiều bài hát sẽ có những dấu thăng giáng bất thường, bạn nghe nhiều bài hát sẽ thấy có nhiều đoạn sẽ có cảm giác "ổn định" và "không ổn định". Cái này hoàn toàn phụ thuộc vào cảm âm nhưng cũng không quá khó để nhận ra. Khi không ổn định, cảm giác đầu tiên là nó bất thường.

Điều đó không có nghĩa là người sáng tác làm sai, đơn giản có thể hiểu rằng: Sự bất thường nhưng nằm trong tổng thể hợp lý về mặt cảm xúc sẽ lại càng hợp lý hơn!

Tạm thời bỏ lại những đoạn "bất thường", bạn hãy tập trung vào những chỗ bình thường để làm hoà âm cho nó đã.

Đặc điểm chung của việc làm hoà âm cho giai điệu là: 
  • Các hợp âm rất nên chứa nốt giai điệu!
  • Giai điệu đệm hoà âm hay thường tạo cảm giác có sự tiệm cận với giai điệu, mượt và uyển chuyển phù hợp với tình cảm của tác phẩm.
  • Tăng cường sự ổn định cho người hát bài hát đó. Điều này phụ thuộc vào cảm giác của bạn về giai điệu. Nếu bạn tự đệm lại được mà khiến bạn rất dễ hát với các hợp âm đã điền, xin chúc mừng, bạn đã điền tốt, nếu hát mà cứ thấy ngang ngang khó hát thì chứng tỏ là hoà âm điền chưa tốt.
  • Bạn sẽ gặp nhiều vấn đề về lựa chọn hợp âm quen thuộc và các hợp âm nâng cao, làm nhiều sẽ thành quen tay, các giai điệu hay có sự "thân quen" nên bạn cứ làm nhiều sẽ thành phản xạ cho các giai điệu quen thuộc.
  • Trừ đoạn cuối, các đoạn còn lại thường hay kết đoạn bằng các nốt có thể không tạo ra sự ổn định.
Các bước làm:
  1. Bạn nên điền hợp âm cho 1-2 câu cuối của từng đoạn trước.
  2. Sau đó tìm hợp âm mở đầu cho bài.
  3. Hợp âm thường chuyển ở những chỗ mà đã gạch chân trước đó.
  4. Nối giữa các đoạn bằng các hợp âm dựa vào nhịp phách và giai điệu của từng đoạn đó.
Ghi nhớ:

Không nhất thiết hợp âm bạn điền giống 100% so với bài hát gốc được thu âm, bạn nên sáng tạo nhiều hơn chứ không nên khuôn mẫu. Nếu cứ khuôn mẫu, thứ nhất là sẽ không có phong cách, thứ hai là sẽ hình thành thói quen copy không tốt chút nào!

Phối hoà âm đơn giản cho bài hát

Là việc làm sau khi đã điền hoà âm, việc làm này sẽ không nhất thiết phải có nếu chỉ làm cho vui hoặc đang đệm tức thời ngay tại trận.

Viết bởi Melodious.

Việc này nói nôm na là bạn sẽ trau chuốt lại toàn bộ hợp âm và xem thử có thể thay thế hoặc cho hợp âm nâng cao hơn vào được để tăng thêm tính mượt mà cho giai điệu hoà âm được hay không? Khi làm nhiều về vấn đề này, bạn sẽ thấy kỹ năng của bạn nâng cao lên đáng kể chỉ sau khi làm hoà âm vài bài.

Nhớ một điều quan trọng bậc nhất đó là luôn luôn chăm chỉ tập luyện một cách khoa học.

29 November 2012

Luyện tập sáng tác hàng ngày

Đây là những gì để bắt đầu học sáng tác (khi bạn đã nắm vững các yếu tố về nguyên tắc thì đây chỉ là các bài tập thể dục để nâng cao năng lực). Khi học guitar đệm hát, đôi lúc cũng có thể bạn nghĩ đến chuyện sẽ luyện sáng tác hàng ngày, bạn nên theo những nguyên tắc sau:


I. Một ca khúc thành công là

  1. Ca khúc mới nghe đã có cảm tình, rõ ràng điều này rất quan trọng.
  2. Giai điệu dễ nghe, không phức tạp, gọn gàng và đẹp đẽ.
  3. Nếu mới nghe đã có thể hát theo lại được thì rõ ràng là rất tốt.
  4. Giai điệu và ngôn từ của bài hát tạo ra cảm giác tràn, không bị thiếu thốn, không hụt hẫng.
  5. Phù hợp với dòng nhạc, loại nhạc và nhạc cụ phối khí mục tiêu.
  6. Gợi nhớ lại một số cảm xúc đã có và rất mãnh liệt của người nghe thì càng tốt.
  7. Có đối tượng nghe rõ ràng. Không phải phục vụ tất cả mọi người ở mọi thời điểm.

II. Phần nhạc và việc nên làm

  1. Bạn nên chơi thành thạo một vài loại nhạc cụ để nảy sinh các ý tưởng cho phối khí và giai điệu của bài hát mà bạn sáng tác. Ví dụ guitar hoặc piano...
  2. Ghi lại các ý tưởng về giai điệu.
  3. Trong thời đại ngày nay, đừng bao giờ copy.
  4. Có thể viết nhạc cho các bài thơ có sẵn (phổ nhạc cho thơ).
  5. Hãy bắt đầu đơn giản từ vài nốt cho một số đoạn trước.
  6. Học và dùng các hợp âm nâng cao và thử các giai điệu mới lạ cho ý tưởng đang có.
  7. Học tập đàn anh với những ca khúc hay nổi tiếng, hãy nghiên cứu bài hát của họ.

III. Phần lyrics (lời bài hát)

  1. Ý tưởng có ở khắp mọi nơi, vậy nên phải đi đến khắp mọi nơi để gặp được ý tưởng.
  2. Hãy sử dụng góc nhìn của mình trước tiên, đừng ham sử dụng góc nhìn của người khác trước.
  3. Hãy kể chuyện, đừng lý sự, nhớ kể các câu chuyện hay và có nhân vật rõ ràng.
  4. Trà đá vỉa hè nghe bà bán nước hay mấy bà đi chợ buôn chuyện cũng có thể trở thành lời bài hát.
  5. Tuyệt đối khắt khe với ngôn ngữ của mình, đừng viết ra một tác phẩm hoàn toàn không có tính văn học trong đó.
  6. Và hãy nhớ rằng tiếng Việt rất hiểm, "anh bóc (ngắt) vỏ chuối đây (ngắt) em ăn đi" sẽ khác với "anh bóc vỏ chuối (ngắt) đây em ăn đi". Hoặc theo giai điệu, nốt cao sẽ có thêm dấu sắc, nốt trầm có thêm dấu huyền, tránh như từ "nguy hiểm" nếu thêm hoặc thay dấu ra hoặc đổi từ đồng nghĩa nhé.
(Theo ghi chép từ sư phụ)
Viết bởi ©Melodious


Nội dung khác liên quan:


27 November 2012

Cấu tạo hợp âm đẩy đủ (hợp âm 7, 9, 11, 13)

Vài lưu ý khi gọi tên

Có nhiều người sẽ gọi các hợp âm C9, D9 hoặc D11, G7 là những hợp âm nâng cao... thực ra không nên gọi là hợp âm nâng cao, nó là các hợp âm thông thường với định nghĩa hợp âm: là tập hợp nốt nhạc có sự sắp xếp mang tính hài hoà của 2 hay nhiều nốt được vang lên (tấu lên) có vẻ như đồng thời hoặc hoặc theo thứ tự tuỳ hoàn cảnh thực tế (như cách chơi rải theo tiết điệu).

Hợp âm theo cách tự nhiên thường có 3 nốt nên hay gọi là triad chords. Hoặc là hợp âm tự nhiên có thêm nốt ở vị trí nào đó trên thang âm (scale), khi đó ta gọi là hợp âm đã add nốt ví dụ Cadd9 = C + nốt D (D ở vị trí quãng 2 trưởng hay major second).

Các hợp âm có add là những hợp âm thuộc dạng mở rộng, nó không phải là hợp âm nâng cao gì cả.

Người ta sẽ đặt ra nguyên tắc cấu tạo và tên gọi cho các hợp âm, việc duy nhất của người chơi/học đàn guitar hoặc học nhạc là cần tuân thủ nguyên tắc đó khi chơi nhạc hoặc tuân thủ các nguyên tắc hoà âm với nốt nhạc được nhạc sỹ viết cho bài hát.

Trước khi nghiên cứu các quy tắc cấu tạo hợp âm, chúng ta xem xét bảng thang vị trí các nốt và tên gọi theo nốt gốc của nó:


Chủ
âm
Q2
thứ 
Q2
trưởng
Q3
thứ
Q3
trưởng
Q4
đúng
Q4
tăng/

Q5
giảm
Q5
đúng
Q6
thứ
Q6
trưởng
Q7
thứ
Q7
trưởng
Q8
đúng
F
G
G
A
A
B
B/C
C
D
D
E
E
F
C
D
D
E
E
F
F♯/G
G
A
A
B
B
C
G
A
A
B
B
C
C♯/D
D
E
E
F
F♯
G
D
E
E
F
F♯
G
G♯/A
A
B
B
C
C♯
D
A
B
B
C
C♯
D
D♯/E
E
F
F♯
G
G♯
A
E
F
F♯
G
G♯
A
A♯/B
B
C
C♯
D
D♯
E
B
C
C♯
D
D♯
E
E♯/F
F♯
G
G♯
A
A♯
B
F♯
G
G♯
A
A♯
B
B♯/C
C♯
D
D♯
E
E♯
F♯
G
Abb
A
Bbb
B
C
C/D
D
Ebb
E
F
F
G
C♯
D
D♯
E
E♯
F♯
F##/G
G♯
A
A♯
B
B♯
C♯
D
Ebb
E
F
F
G
G/Abb
A
Bbb
B
C
C
D
G♯
A
A♯
B
B♯
C♯
C##/D
D♯
E
E♯
F♯
F##
G♯
A
Bbb
B
C
C
D
D/Ebb
E
F
F
G
G
A
D♯
E
E♯
F♯
F##
G♯
G##/A
A♯
B
B♯
C♯
C##
D♯
E
F
F
G
G
A
A/Bbb
B
C
C
D
D
E
A♯
B
B♯
C♯
C##
D♯
D##/E
E♯
F♯
F##
G♯
G##
A♯
B
C
C
D
D
E
E/F
F
G
G
A
A
B

Xem xét bảng nốt của các quãng trên, bạn có thể tự tìm được vị trí của từng nốt theo từng thang âm trưởng, thứ, ví dụ, nốt thứ 3 của âm giai Đô trưởng sẽ là nốt ở vị trí quãng 3 trưởng, tức là nốt E, nốt thứ 6 trong âm giai đô trưởng sẽ là nốt ở Quãng 6 trưởng tức là LA.

Từ chủ âm đến quãng 8 đúng sẽ cách nhau 6 cung, có 12 nốt nằm giữa chúng.

Cấu tạo hợp âm ba nốt thông thường

  • Hợp âm trưởng: Chủ âm + quãng 3 trưởng + quãng 5 đúng. Ký hiệu giống chủ âm, ví dụ: C, D, E hoặc Cmaj Dmaj
  • Hợp âm thứ: Chủ âm + quãng 3 thứ + quãng 5 đúng. Ký hiệu thêm chữ cái m in thường vào sau ký hiệu chủ âm: Cm, Dm hoặc Cmin, Dmin...
  • Hợp âm giảm: Chủ âm + quãng 3 thứ + quãng 5 giảm. Ký hiệu: Cdim, Edim
  • Hợp âm tăng: Chủ âm + quãng 3 trưởng + quãng 5 tăng (=quãng 5 đúng + nửa cung). Ký hiệu: Caug, Daug.
  • Hợp âm treo nốt 2: Chủ âm + quãng 2 trưởng + quãng 5 đúng. Ký hiệu Csus2, Dsus2.
  • Hợp âm treo nốt 4: Chủ âm + quãng 4 đúng + quãng 4 đúng. Ký hiệu Csus4, Dsus4.

Hợp âm hai nốt

Nghe có vẻ lạ, nhưng kỳ thực có loại hợp âm này, đó là những hợp âm 5.

Cấu tạo: Chủ âm + quãng 5 đúng.

Hợp âm mở rộng



  1. Hợp âm trưởng 7: Là hợp âm 3 nốt thông thường cộng thêm nốt ở quãng bảy thứ. Ký hiệu: thêm số 7 vào đuôi hợp âm trưởng bình thường, ví dụ C7, D7...
  2. Hợp âm thứ 7: Là hợp âm thứ cộng thêm quãng bảy thứ. Ký hiệu: thêm chữ m7 đằng sau nốt gốc, ví dụ: Cm7, Am7.
  3. Nếu có thêm ký hiệu maj trước số 7 hoặc M7, tức là thêm quãng 7 trưởng thay cho quãng 7 thứ.
  4. Hợp âm 9: Là hợp âm 7 thêm nốt ở quãng 9 trưởng (=quãng 2 trưởng + 6 cung).
  5. Hợp âm 11: Là hợp âm 9 thêm nốt ở quãng 11 thứ (quãng 4 đúng), ký hiệu: thêm số 11 vào sau, ví dụ C11, E11.
  6. Hợp âm 13: Là hợp âm 11 thêm nốt ở quãng 6 trưởng, ký hiệu: thêm số 13 vào sau, ví dụ C13, F13...

Hợp âm thêm tông (added tone)

Là hợp âm thêm nốt tuỳ theo vị trí được chỉ định thêm.
  • Hợp âm add9: Là hợp âm gốc có thêm nốt ở vị trí thứ 9 (quãng 2 trưởng).
  • Hợp âm add11: Là hợp âm gốc có thêm nốt ở vị trí thứ 11 (quãng 4 đúng).
  • Hợp âm add13: Là hợp âm gốc có thêm nốt ở vị trí 13 (quãng 6 trưởng).
Ví dụ: Cadd9 = C + E + G + D (chú ý, nó khác với Csus2 = C + D + G). Hoặc Cadd11 = C+ E + G + F (khác với Csus4 = C + F + G). Cadd13 = C + E + G + A (ít được dùng để ký hiệu, thay vào đó người ta sẽ thay nó bằng C6=C+E+G+A).

Một số trường hợp, tông 9 sẽ được thêm vào sus4, lúc đó, người ta sẽ ký hiệu là sus9, ví dụ Csus9 = C+F+G+D (bằng sus2+sus4) (khác với C9sus2 = C + D + G + Bb hoặc C9sus hoặc C9sus4= C + F + G +Bb + D).

Hợp âm thể đảo


Là hợp âm gốc nhưng đảo vị trí các nốt, không còn tuân theo thứ tự gốc nữa.

Trong trường hợp đảo, người ta hay đặt nốt bass nằm sau hợp âm gốc, ví dụ C đảo bass G lên trên sẽ được ký hiệu: C/G hoặc Sol trưởng đảo bass là B lên ký hiệu là: G/B...

Viết bởi ©Melodious Entertainment



Nội dung khác liên quan:

Google+ Followers