14 November 2012

Cách dịch giọng nhanh khi đệm guitar

Dịch giọng nhanh không khó

Nhưng dù sao thì bạn vẫn cần tập luyện.

Ví như gặp vài tình huống sau, bạn sẽ giải quyết thế nào:

  1. Một bạn nhờ bạn đệm guitar một bài mà bạn biết, bạn đã từng đệm giọng C, nhưng bạn ấy lại nói rằng sẽ hát ở giọng A.
  2. Một bạn nhờ bạn đệm guitar một bài mà bạn biết, bạn đã từng đệm giọng C. Bạn đó hát đúng nhạc nhưng không phải giọng C. Mà bạn đó cũng không biết mình đang hát giọng gì...
  3. Một bài mà bạn đã từng nghe, một ai đó nhờ bạn đệm, họ sẽ hát ở giọng nào đó mà bạn rất ít gặp ví dụ giọng Bb!
Với những người chơi đàn guitar có cơ sở nhạc lý, đã tập luyện nhiều và có kinh nghiệm. Việc này sẽ không trục trặc gì nhiều lắm.

Nhưng với một người chưa biết nhạc lý, ít kinh nghiệm có lẽ cần vài tiểu xảo để nhanh chóng ứng phó được với tình huống trên hay mọi tình huống đệm hát guitar. Nhưng cần nhất chính là kỹ năng dịch giọng thật nhanh.

Vòng hoà thanh quen thuộc

Trước hết cần nhớ vài vòng hoà thanh của các giọng quen thuộc:
  • C G Am Em F C Dm G (hay được gọi là vòng canon).
  • Am Dm G C
  • Am Dm F Em
  • Am F Em Am
  • Am F G C
  • C Am F G
  • C Em Am G
Lưu ý rằng: Các vòng hoà thanh là khác nhau cho mỗi bài hát, và các vòng hoà thanh được xây dựng dựa theo giai điệu gốc của bài hát đó.

Hợp âm song song

Là phần không thể thiếu được khi đệm hát. Bạn sẽ để ý thấy rằng, khi nhớ được cặp song song hoặc biết cách tìm các cặp song song, việc dịch giọng trở lên dễ dàng hơn rất nhiều.

Xem thêm về các hợp âm song song tại đây.

Nhớ khoảng cách giữa các nốt nhạc

Đó là điều đương nhiên, nhưng vẫn cần nhắc lại ở đây:

C - D - E - F - G - A - B - C

Khoảng cao độ giữa các nốt là 1 cung, trừ mi-fa và si-đô là nửa cung (in nghiêng).

Thực hành dịch giọng với bài thuộc

Nguyên tắc chung:
  1. Tăng (giảm) giọng lên bao nhiêu cung, hợp âm nằm trong hoà âm cũng tăng (giảm) lên từng đó cung.
  2. Tính chất trưởng thứ hoặc đuôi của hợp âm trong hoà âm không thay đổi.
Áp dụng cho bài mà bạn đã nhớ hoà âm, trước hết hãy xem vòng hoà âm của từng đoạn là gì, ví dụ đó là vòng canon:

C G Am Em F C Dm G. (đặt thứ tự là: 1 2 3 4 5 6 7 8), cần dịch sang giọng G.
  1. Nhận định các hợp âm song song trong vòng đó là gì? C//Am, G//Em, F//Dm.
  2. Nhận định hợp âm nào gần nhau về khoảng cao độ: đoạn G lên Am, Em lên F, C lên Dm.
Lúc này, tiến hành dịch giọng theo hợp âm song song trước:
12345678_
CGAmEmFCDmG(đánh dấu đậm vào C//Am)
G?Em??G??(dịch từ C sang G, Em//G)
Sau đó kiểm tra các giọng có cao độ gần nhau và  dịch dịch cặp song song:
12345678_
CGAmEmFC-->DmG(gần nhất ở đây là đoạn C--> Dm 1 cung, Dm//F)
G?Em?CG-->Am?(dịch G tăng 1 cung lên Am, Am//C)
Tiếp tục dịch theo giọng có cao độ gần nhau và dịch cặp hợp âm song song:
12345678_
CGAmEm<--FCDmG(gần nhất ở đây là F đã dịch lùi nửa cung xuống Em, Em//G)
GDEmBm<--CGAmD(dịch C lùi nửa cung xuống Bm, Bm//D)

Vòng hoà âm mới: dịch từ giọng C sang giọng G:
G D Em Bm C G Am D

Đối với các vòng hoà thanh khác, có thể làm tương tự.

(Viết bởi ©Melodious)

Tập luyện và tác dụng

Tác dụng lớn nhất khi tập luyện dịch giọng là bạn sẽ có ý thức về các giọng và cách mà chúng được hoà thanh với giai điệu của bài hát. Ngoài ra, khi tập luyện dịch giọng, bạn sẽ nhanh chóng học được cách tư duy về hợp âm tiếp theo chứ không còn là chơi theo cảm tính nữa.

Tập luyện dịch giọng từ giọng này sang giọng khác còn có tác dụng nhớ các hợp âm song song.

Luyện dịch giọng còn giúp bạn nhớ được các bộ hợp âm quen thuộc. Khi đệm một bài hát mới với giọng lạ, bạn đã nhớ các bộ hợp âm rồi, việc đệm sẽ dễ dàng hơn và quan trọng là đúng hoà thanh hơn là điền hoà âm cảm tính.

Khi tự học guitar, điều quan trọng nhất chính là biết mình đang ở đâu. Khi đã học đến giai đoạn dịch giọng này, bạn hãy nhớ rằng, đừng vội vàng, hãy kiên nhẫn.



Nội dung khác liên quan:

Tập gõ-bịt điệu ballad với Metronome khi accord (quạt)

Metronome - máy đếm nhịp

Nó giúp cho người tập đàn (bất kể đàn gì) có thể giữ được nhịp và kiểm soát được tốc độ chơi đàn đều và ổn định.

Chơi đàn đúng nhịp là một trong số những yếu tố quan trọng hàng đầu khi học nhạc.

Metronome Online

Giờ đây, không nhất thiết phải mua một cái máy đếm nhịp, bạn có thể lên mạng và kiếm một cái, cài vào máy hoặc đơn giản hơn, vào trang web: http://metronomeonline.com để tập luyện với một cái máy metronome rất cool.

Tập gõ 1 phách

Đôi khi bạn vẫn nghe người ta nói về finger-style?

Bạn có thể bắt đầu bằng cách tập gõ vào mặt đàn ở một phách (hoặc 2 hoặc 3 phách) trong lúc chơi một nhịp nào đó.

Ví dụ: Gõ nhịp khi accord (quạt) điệu blues với vòng hoà âm: G D Em C

Tập gõ nhịp khi accord điệu blues
Ghi chú: Xem thêm bài luyện đếm nhịp để biết thêm chi tiết về việc đếm nhịp.
  • Ở các phách 3: Thay vì accord xuống thì lấy cạnh của ngón tay cái đập vào dây đàn tạo thành tiếng "kịch". Thực ra, nó là các nốt chết. Các nốt chết vẫn có trường độ bằng một phách đen.
  • Tập gõ nhịp đều đặn cho đến khi nào quen tay thì có thể dừng và chuyển sang điệu ballad.

Tập gõ 2 phách

Gõ 2 phách trong một ô nhịp 4/4 sẽ khó hơn một chút. Tất nhiên ô nhịp đó khi không gõ phác đã phức tạp hơn rồi.

Hình điệu ballad:

Điệu ballad

Để chơi được điệu ballad (hoặc ballade) như hình trên, click vào đây hoặc click vào hình để tìm hiểu ở một bài khác.

Bây giờ, thay tất cả các phách 3 bằng tiếng gõ:

Điệu ballad (ballade) khi đập phách 3
Để làm được điều này, có thể khi đếm phách, thay từ "ba" (số 3) thành từ "đập" hoặc "kịch" để cho dễ nhớ.

Để chơi được theo đúng bass treble của hình điệu trên, thay các số đếm trên hình trên mỗi ô nhịp bằng: Bùm----kịch-chát-chát-chát-chát-bùm--kịch--bùm--

Bịt tiếng (tạo thành các tiếng phạch)

Khi bấm hợp âm, bấm không chặt sẽ tạo thành tiếng rè, điều đó là không tốt. Nhưng nếu bấm hợp âm và cố tình tạo ra tiếng rè (phạch) tạo thành nhịp điệu thì sẽ tạo ra hiệu quả âm thanh hoặc hoà âm có thể hay hơn. Gọi đó là bịt tiếng.

Để tạo ra hiệu ứng tiếng rè (bịt tiếng) hay và ổn định, có thể sử dụng cách thức đè cả bàn tay trái lên tất cả các dây đàn làm cả 6 dây đàn bị rè. Khi tạo hiệu ứng tiếng bịt đàn không có dây nào được tạo thành nốt tròn trịa, tất cả các nốt được bịt đều phải là nốt chết.

Tập bịt tiếng với điệu blues (hình đầu tiên của bài này). Những điểm bịt rơi vào phách 3.

Khi đã quen tay, tập luyện bịt tiếng với điệu ballad (ballade):

Điệu ballad (ballade) khi bịt tiếng

Chú ý:
  • Những phách bị bịt, có thể dùng 1 ngón tay (ví dụ ngón út) nhẹ nhàng đè lên các dây 123 và không accord vào dây 456, lúc đó các ngón còn lại vẫn có thể để nguyên vị trí hợp âm đang bấm.
  • Nếu đang tập luyện với hợp âm chặn, lúc đó chỉ cần nới lỏng tay ở phách cần bịt trong khi tay phải vẫn accord bình thường (lên xuống đều đặn) thì sẽ tạo thành hiệu ứng bịt tiếng một cách đơn giản.
  • Hiệu ứng bịt rất thích hợp chơi bài hát cần chặn nhiều (có nhiều hợp âm chặn).
(Viết bởi Melodious Education)

Luôn tập với máy đếm nhịp

Ghi nhớ một điều rằng, bạn luôn cần tập luyện với máy đếm nhịp khi tập đàn. Lúc đầu có thể để tốc độ thấp vừa phải sau đó quen tay rồi sẽ chuyển sang tốc độ cao hơn để tăng tốc độ và linh hoạt cho tay. Học guitar sẽ nhanh hơn và chuẩn hơn khi bạn tập với máy đếm nhịp về sau này.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nhanh hay chậm chỉ có tác dụng khi tập luyện, còn chơi đàn thật sẽ phải tuân thủ nhịp do tác giả hoặc người làm hoà âm quy định.



Nội dung khác liên quan:

Luyện đếm nhịp phách khi accord (quạt) nhịp 2/4

Trong bài tập này, chúng ta sẽ tập đếm với nhịp 2/4 - một nhịp phổ biến thường gặp trong các bài hát lúc đệm hát guitar

Bài tập này quan trọng bậc nhất cho những ai đang yếu nhịp!

Trước hết, cần tập trung vào các hợp âm sau:


Tập bấm vào chuyển thành thạo vòng hoà âm này.

Bài tập 1: Tập đếm nhịp với âm hình rải như sau:

Tập đệm với hình điệu blues đơn giản

  1. Thứ tự các ngón mỗi ô nhịp: p - i - ma - i 
  2. Đếm mỗi lần gảy (mỗi phách), giữ thật đều các phách.
  3. Accord (quạt) xuống thay cho gảy. Đếm tương tự như khi gảy. Ký kiểu móc vuông úp xuống trên hình biểu thị động tác accord đánh xuống.
  4. Khi accord thì: tiếng Treble (chát) rơi vào 2 dây cuối (dây 1 và 2), còn lại là tiếng Bass.
  5. Dậm chân ở phách thứ 1 và phách thứ 3 trong mỗi ô nhịp.

Bài tập 2: Tách phách cuối trong ô nhịp

Quy ước: Khi accord xuống-lên, thời gian tay đi xuống bằng thời gian tay đi lên bằng trường độ nốt nhỏ nhất trong một ô nhịp điển hình.

Luyện tập đếm nhịp với bài tập sau (V là accord lên):

Tập đệm và đếm nhịp khi tách phách
  • Khi tách phách, phách được tách sẽ có các nốt với trường độ ngắn hơn, do đó, khi đếm nhịp chúng ta sẽ đếm như sau: 1_2_3_441_2_3_441_... trong đó thời gian đọc các ký tự số và gạch bằng nhau.
  • Hai lần đếm 44, có một lần accord xuống và 1 lần accord lên.
  • Những lần đếm khác, có đếm sẽ chạm vào dây đàn, không đếm mà là gạch_ sẽ không chạm vào dây đàn: Khi diễn tả hình đệm trên, có thể thấy chơi ô nhịp này sẽ có dạng sau:
    • xuống-bùm lên-không xuống-bùm lên-không xuống-chát lên-không xuống-chát lên-chát
    • Viết tắt: Xb Lk Xb Lk Xc Lk Xc Lc
    • Thỉnh thoảng có thể thay vì đếm nhịp theo kiểu 1_2_3_441_2_3_441_... thì có thể chuyển sang đếm theo bùm chát: Bùm--bùm--chát--chát-chát-Bùm...
  • Khi chơi accord, điều quan trọng nhất là tay phải xuống và lên liên tục, liên tục không ngừng nghỉ. Thời gian tay đi xuống bằng thời gian tay đi lên và bằng nốt nhỏ nhất. Trong trường hợp này là nốt móc đôi. 

Bài tập 3: Tách các phách khác trong ô nhịp

Khi đã bắt đầu quen với việc đếm nhịp 2/4 với phách 4 được tách đôi thành hai nốt trường độ ngắn hơn. Bạn có thể tách phác thứ 3, thứ 2 và thứ 1:
  • Tách phách 3: 1_2_334_1_2_334_1_...
  • Tách phách 3: 1_223_4_1_223_4_1_...
  • Tách phách 1:  112_3_4_112_3_4_112_...
Lưu ý quan trọng, mỗi ô nhịp hoặc 2 ô nhịp liên tiếp có thể chuyển hợp âm một lần. Nhưng phải đổi hợp âm chính xác giữa phách 4 cuối cùng và phách 1 đầu tiên. Tức là khi đếm hết 4 rồi là phải chuyển hợp âm và chuyển xong trước khi phách 1 được đánh lên, khoảng thời gian đó vẫn phải đảm bảo tay phải liên tục lên xuống không ngừng và rất đều.

Bài tập 4: Tách từng cặp 2 phách trong ô nhịp

Khi đã quen với từng phách được tách, bạn bắt đầu tách so le 2 phách mỗi ô nhịp
  • Phách 1 và 3: 112_334_112_334_112_...
  • Phách 2 và 4: 1_223_441_223_441_...
  • Phách 1 và 4: 112_3_44112_3_44112_...

Bài tập 5: Gộp phách đầu và tách phách cuối

Khi bạn đã quen với việc tách phách, hãy thực hiện bài tập sau là bài tập cuối cùng của bài tập đếm phách:

Tập đệm và đếm nhịp khi tách phách kết hợp gộp phách

  • Bạn chắc hẳn hình dung được cách chơi với ô nhịp đã được ghép phách đơn 1 và 2 lại thành một nốt đen, trường độ dài gấp đôi nốt đơn cũ.
  • Khi đó, chúng ta vẫn đếm 1_2_3_441_2_3_441_... nhưng khác ở chỗ, tay ở phách thứ 2 sẽ không chạm vào dây đàn!
  • Điểm lưu ý quan trọng cũng vào loại bậc nhất: Đó là cho dù tay không chạm vào dây đàn, nhưng tay vẫn lên xuống đều đặn:
    • Xb Lk Xk Lk Xc Lk Xc Lc
    • Để ý chỗ in đậm, tay vẫn có thêm một động tác xuống-lên, nhưng không chạm.

Bài tập 6: Bài tập tổng hợp

Tự phân tích và chơi vòng hoà âm trong các ô nhịp sau (chú ý hợp âm nhé, đây là giọng G, có 1 dấu # ở nốt F):
  • Trước hết cần lưu ý rằng, ô nhịp đầu tiên là ô nhịp gộp phách 1-2 và tách phách 4.
  • Ô nhịp thứ 2 là tách phác 1 và các phách khác giữ nguyên.
  • Các ô nhịp tiếp theo tương tự. Thực tế bài tập này chỉ là gộp hai ô nhịp lại, với mỗi ô nhịp có cách đếm nhịp khác nhau.
  • Đếm nhịp chính xác như các bài tập từ 2-5 sẽ có thể thực hiện bài tập 6 này một cách dễ dàng.
Lưu ý cuối cùng của bài tập đếm phách: Luôn dậm chân khi bắt đầu phách 1 và phách 3 trong mọi ô nhịp!



Nội dung khác liên quan:

Tập gõ-bịt điệu ballad với Metronome khi accord

Google+ Followers