7 March 2013

Xác định nhanh giọng bài hát

Bất kỳ bài hát nào cũng đều có một giọng chính, thỉnh thoảng có nhạc sỹ sử dụng nhiều giọng trong một bài hát (mỗi đoạn một giọng). Học sinh chơi đệm hát guitar hoặc đệm hát bằng bất kỳ nhạc cụ nào bắt buộc phải nghe ra được giọng bài hát hoặc đoạn nhạc là giọng gì thì mới có thể đệm hay, không bị phô.

Giọng bài hát là gì?

Giọng của một bài hát hiểu đơn giản là việc chọn các nốt nhạc chính cho giai điệu thuộc một âm giai, trong đó, nốt cuối cùng bắt buộc phải trùng tên với tên âm giai.

Ví dụ
Giọng Sol trưởng thì: Trong giai điệu sẽ chỉ gồm có các nốt chính nằm trong âm giai Sol trưởng (G A B C D E F# G) và nốt cuối cùng của đoạn nhạc hay bài hát sẽ luôn luôn là nốt G.

Thỉnh thoảng, bạn có thể sẽ nghe thấy từ khoá "gam sol trưởng", "gam rê thứ"... rất có thể người nói muốn nhắc tới khái niệm hợp âm sol trưởng hoặc rê thứ sẽ được tìm hiểu sau. Nhưng hiểu nghĩa chính xác nhất của từ khoá "gam + tên một âm giai", ví dụ "gam sol trưởng" phải là tên 7 nốt nhạc chính của âm giai đó (bỏ nốt cuối đi) - tức là gam sol trưởng sẽ gồm các nốt có tên: G A B C D E F#.

Gam giọng

Giống như gam màu, gam giọng là một bộ nguyên liệu gồm 7 nốt nhạc cơ bản để người nghệ sỹ dựa trên đó mà sáng tác.

Tại sao lại cần xác định gam giọng khi sáng tác và làm hoà âm?

Trong đa số trường hợp, chọn lựa một giai điệu gồm có các nốt nhạc có sẵn nằm trong gam giọng sẽ giúp bài hát trở lên hài hoà, phù hợp với tai nghe. Nếu chọn lựa những nốt khác ngoài gam giọng mà người sáng tác không hiểu quy luật cảm xúc khi chuyển nốt, đoạn giai điệu đó có thể sẽ bị phô, ngang tai và khó gây ra được cảm xúc như ý muốn.

Gam giọng phải trùng với tên của âm giai hay chính là trùng với tên của thang âm đã tạo ra âm giai đó. Vì vậy, với gam tạo ra từ âm giai thang âm thất cung thì nó có 7 nốt, nhưng với âm giai ngũ cung thì gam sẽ chỉ có 5 nốt chính.

Nhưng đa số những nghệ sỹ chơi nhạc hoặc nhạc sỹ sáng tác giỏi ít khi chỉ sử dụng duy nhất 1 gam giọng cho một bài hát!

Như vậy: Giọng, gam giọng, âm giai, thang âm là những khái niệm khác nhau, nhưng lại có cách gọi tên giống nhau. Điều quan trọng nhất là cần hiểu đúng và áp dụng đúng.

Dùng guitar xác định giọng

Khi học guitar, học viên cần tập luyện một kỹ năng quan trọng đó là tập ký âm cao độ lại từng khúc ngắn (từ 2-8 nốt), nhất là những khúc cuối đoạn, kết đoạn, kết bài.

Tác dụng của việc làm này: Tập luyện thẩm âm, tập luyện nghe cao độ và đặc biệt quan trọng hơn là tập luyện việc bắt chênh cao độ.

Ví dụ

Một đoạn giai điệu (thất cung) có 3 nốt là X Y Z. Học viên cần nghe kỹ 3 nốt đó, dò tìm được nốt X trên đàn guitar, sau đó là nốt Y và nốt Z. Ghi các nốt đó lên khuôn nhạc hoặc đơn giản hơn là ghi tên các nốt nhạc ra giấy. (Hoặc có thể chơi lại các nốt đó trên đàn guitar. Như thế gọi là lead theo giai điệu.)

Nghe một đoạn nhạc khác, và cũng ghi các nốt của đoạn đó lên khuôn nhạc.

Khi đã tập hợp được đầy đủ 7 nốt nhạc có tên khác nhau và biết nốt cuối của bài hát là nốt gì, sẽ dễ dàng tìm ra được giọng của bài hát là gì dựa trên sự sắp xếp các nốt nhạc của âm giai hay khoảng cao độ giữa các nốt của thang âm, hoặc đơn giản hơn, đếm số dấu thăng, giáng để biết ngay đó là giọng gì.

Cách xác định như trên tuy chuẩn xác nhưng rất mất thời gian và không hiệu quả. Dưới đây là cách xác định giọng nhanh và cũng chuẩn xác không kém.

Xác định giọng nhanh dựa vào câu hát cuối bài

Hát hoặc nghe lại câu hát cuối bài, xác định nốt cuối của câu đó là gì. Ví dụ nốt Mi. Thử đệm cho mấy nốt cuối bằng hợp âm Mi trưởng hoặc Mi thứ, thấy cái nào hợp hơn (giả sử là Mi thứ nghe hợp hơn), không bị phô thì bài hát đó chính là giọng đó (giọng Mi thứ).

Nhưng người học đàn về lâu dài thì sẽ không được phép xác định giọng dựa vào nốt cuối mà phải xác định giọng dựa vào cách chơi guitar lead theo giai điệu, sau vài nốt sẽ biết được giọng bài hát là gì và nhanh chóng đệm bồi được cho người hát hoặc cho giai điệu của bài hát đó.

No comments:

Post a Comment

Google+ Followers