5 March 2013

Phân biệt cung cao độ với cung trong ngũ cung, thất cung

Cung để đo cao độ

Là đơn vị để so sánh cao độ giữa nốt nhạc này và nốt nhạc khác, đã được viết trong bài nhạc lý cơ bản về cao độ các nốt nhạc.

Ví dụ từ nốt ĐÔ lên MI là 2 cung, MI lên FA là nửa cung, FA - SI là 3 cung... Các cung tạo thành các quãng như quãng 1 đúng (đồng âm), quãng 2 thứ, 2 trưởng, 3 thứ, 3 trưởng... Tất cả các cung và quãng tạo ra từ các cung ở đây đều nói về sự so sánh cao độ giữa các nốt nhạc với nhau.

Cung trong thất cung hoặc ngũ cung


Ngũ cung hoặc thang âm ngũ cung, cũng tương tự như thất cung hay thang âm thất cung (còn được gọi là thang âm Chromatic) được hiểu là một quy luật sắp xếp các nốt nhạc theo một trật tự để tạo thành các nốt nhạc nhạc xếp theo thứ tự. Các nốt nhạc đó tạo thành một dãy âm giai.

Ví dụ dãy âm giai Đô trưởng theo thang âm thất cung tự nhiên sẽ có các nốt nhạc là: Đô Rê Mi Fa Sol La Si. Gồm có 7 nốt, được sắp xếp đúng theo trật tự như vậy, không có các nốt như Đô thăng, Fa thăng, Sol giáng...

Tác dụng của âm giai Đô trưởng: Khi sáng tác nhạc, viết nhạc hoặc làm hoà âm cho bài hát giọng Đô trưởng, người nhạc sỹ hoặc nghệ sỹ sẽ chọn lựa chỉ các nốt nhạc có tên trong dãy âm giai trên để sáng tác, bất kỳ nốt bất thường nào khác không nằm trong dãy âm giai trên (ví dụ Đô thăng, Sol thăng, La giáng...) sẽ tạo ra các tác dụng bất thường (hoặc làm bài hát hay hơn, đúng cảm xúc tâm trạng hoặc làm bài hát dở tệ đi một cách rõ ràng).

Khác với định nghĩa cung nói về cao độ, cung trong thất cung hoặc ngũ cung để chỉ số khoảng cách tạo nên một âm giai, và mỗi loại thất cung sẽ có quy ước để tạo ra mỗi khoảng cách trong đó.

Ví dụ thất cung là quy luật tạo ra âm giai trưởng tự nhiên (có 7 nốt nhạc). Ngũ cung là quy luật bố trí các khoảng cao độ giữa các nốt để tạo ra 5 nốt nhạc.

Như vậy, thất cung hay ngũ cung chỉ là cái tên! Nó nói về cách để tạo ra âm giai. Còn từ khoá "cung" đứng một mình là chỉ khoảng cao độ giữa hai nốt nhạc. Học viên học đàn Guitar cần nắm rất rõ các khái niệm để tránh nhầm lẫn.

Thất cung đang được áp dụng phổ biến trong nhạc pop, rock, country... phổ biến nhất là thang âm ngũ cung tự nhiên. Trong khi đó, ngũ cung lại cực kỳ đa dạng, đa số khác nhau theo từng nhạc cụ của các dân tộc hoặc được các thể loại nhạc dân ca thế giới áp dụng, trong đó có cả nhạc jazz, blues...

Trong các bài sau, Melodious sẽ nói kỹ hơn về các loại thang âm này!



Nội dung khác liên quan:


Nhạc lý cơ bản về cao độ

Nhạc lý cơ bản về cao độ

Bảy nốt nhạc được đọc tên lần lượt là:
Đồ - Rê - Mi - Fa - Sol - La - Si

Và được ký hiệu bởi 7 chữ cái: 
C - D - E - F - G - A - B

Trên khuông nhạc khoá Sol, vị trí các nốt nhạc như sau:


Cung - chênh lệch cao độ:
Khi nghe hai nốt nhạc có cao độ khác nhau, người nghe phân biệt được nốt nào cao hơn, nốt nào thấp hơn, nếu tập luyện, có thể biết nó cao hơn bao nhiêu và thấp hơn bao nhiêu. Đơn vị để đo độ cao chênh lệch đó là cung.

Khi nói một nốt nhạc, hiểu đơn giản rằng nó là một âm thanh có cao độ tương ứng. Cung là đơn vị so sánh cao độ giữa một nốt này so với một nốt khác trong âm nhạc, nhưng tai người nghe phân biệt dễ dàng cao độ của nửa cung hay một nửa đơn vị, nó là khoảng cách bé nhất khi so sánh. Cũng giống như centimet để đo chiều dài hoặc volt để đo hiệu điện thế.

Tất cả các nốt nhạc đều cách nhau một cung, trừ Mi-Fa và Si-Đô cách nhau nửa cung.

Dấu thăng, giáng

Dấu thăng: # 
Dấu giáng: b

Ví dụ từ Đô lên Rê có cao độ chênh lệch là một cung, nhưng một nhạc công chơi một nốt nhạc có cao độ chỉ cao hơn Đồ nửa cung. Nốt đó gọi là nốt Đồ thăng hoặc Rê giáng (C# hoặc Db).

Về cao độ, hai nốt đó bằng nhau, nhưng trong từng trường hợp cụ thể, người ta sẽ có cách ký hiệu là C# hoặc Db cho phù hợp.

Học guitar:

Người học guitar cơ bản  cần biết rằng, trên cùng một dây, hai ô liền nhau cách nhau nửa cung! Các dây buông của đàn (từ to xuống bé hoặc nhìn từ trên xuống dưới khi ôm đàn) lần lượt là: Mì Là Rê Sol Si Mí, từ đó có thể tìm được hết các nốt nhạc trên cần đàn guitar.

Quãng và tên quãng

Khi hai nốt nhạc có cao độ chênh nhau một khoảng, người ta đặt tên cho khoảng cao độ độ đó tuỳ theo số cung của khoảng cao độ. Ví dụ:
  • Hai nốt cách nhau nửa cung gọi là quãng 2 thứ.
  • Cách nhau 2 cung gọi là quãng 3 trưởng.
  • Cách nhau 4 cung là quãng 6 thứ.
  • Cách nhau 6 cung là quãng 8 đúng.


Nội dung khác liên quan:






Google+ Followers